Filmrecensie: XY Chelsea (2019); IDFA Queer day (Nederlands).

XY Chelsea

Alle rechten voorbehouden aan de rechtmatige eigenaars. Film stills verzorgd door IDFA 2019.

 

 

Beoordeling: ✯✯✯✯ – 4/5.

Auteur: Maxime Hallatu | Duur: 93 min. | Regisseur: Tim Travers Hawkins | Jaar: 2019.

XY Chelsea (2019) heeft mij geboeid van het begin tot het einde. De verhaallijn heeft een erg mooie opbouw. Hawkins zorgt ervoor dat iedereen die de situatie van Chelsea Manning niet kent aan het einde goed geïnformeerd is. Ik vind het interessant om te zien om te zien hoe een heel land verdeeld kan raken door het handelen van één persoon. Is zij een heldin of een verrader?

De documentaire over Chelsea Manning

XY Chelsea is een persoonlijk portret van Chelsea Manning door Manning zelf. De titel is gebaseerd op haar Twitter-account. Voor haar transitie werd Chelsea zeven jaar gevangengezet omdat ze 750.000 staatsdocumenten openbaarde aan WikiLeaks. Ze werkte als een systematic analyst binnen het Amerikaanse leger. Het lek wordt daarom beschouwd als het grootste in de Amerikaanse geschiedenis omdat het informatie over oorlogsmisdaden uit Afghanistan bevatte. Je kunt voelen dat Hawkins persoonlijk contact met haar had en dat hij deze film namens haar maakte. Eerst zie je Manning in een safehouse nadat ze de eerste keer haar straf heeft uitgezeten. In 2017 reduceerde Obama haar vonnis in een uitzonderlijke en controversiële actie. Daarna wordt haar geschiedenis verteld en wat het dilemma’s zijn. Niet alleen het dilemma in Amerika, maar ook Chelsea Manning’s reis van zelfontdekking wordt behandeld, de Amerikaanse overheid houdt elke stap van haar in de gaten. De film laat zien hoe ze dit proces doorloopt.

De discussie over mensenrechten versus crimineel.

XY Chelsea wordt geregisseerd door Tim Travers Hawkins, die ook bekend staat om het regisseren van Surpriseville (2010) en 1000 Voices (2009). In deze film staat het vraagstuk centraal of Chelsea Manning tijdens haar transitie toch het recht had moeten hebben om als een vrouw behandeld te worden in de gevangenis. Het feit dat Manning toendertijd werd kaalgeschoren en als een man werd behandeld – terwijl ze er vroeg voor uitkwam dat ze een vrouw wilde zijn – zou kunnen gelden als een schending van de mensenrechten terwijl ze toch iets strafbaars had gedaan in de ogen van de Verenigde Staten. De film laat ook zien dat haar verhaal twee meningen over haar kan creëren: ze is een heldin voor de LHBTI+ gemeenschap of een landverrader in de ogen van het Amerikaanse leger.

Hoewel ik zelf eerder niet op de hoogte was van de situatie van Chelsea Manning, over zowel wat zij tijdens haar dienst gedaan heeft als over haar transitieperiode en haar huidige situatie, vind ik dat Hawkins een prachtig persoonlijk portret weergeeft met een mooie opbouw en een lekker tempo. Haar verhaal wordt op een geleidelijke manier verteld Met elke stap dat deze documentaire neemt krijg je weer een stuk nieuwe informatie. Dankzij deze manier van benaderen wordt op een logische wijze alles duidelijk en daardoor krijg je ook voldoende informatie om zelf een juiste conclusie te trekken.

Het is duidelijk dat Hawkins de film heeft gemaakt vanuit het perspectief van Chelsea Manning. Dit merk je doordat je de emoties van haar kan beleven en je het gevoel krijgt dat je na de film Manning heel goed hebt leren kennen. Het camerawerk heeft dat bewerkstelligd door middel van het veelvuldig gebruik van close-ups die Manning’s emoties benadrukken. Voornamelijk in het begin. Het lijkt dan ook alsof je zelf deel bent van het gesprek met Manning, Hawkins en soms haar vrienden. Tussendoor zijn er filmfragmenten van Manning in Afghanistan werkend als systematic analyst, in de rechtzaal en ook fragmenten van haar als activist. Er was vrijwel geen muziek, maar dat was toepasselijk omdat het dialoog en het verhaal zelf je genoeg geëngageerd houden.

Het nagesprek met Peter Wu was ook heel belangrijk om bijgewoond te hebben omdat Tim Travers Hawkins vertelde hoe de beelden tot stand zijn gekomen, hoe persoonlijk hun contact was en daardoor de film zo goed overkwam. Helaas zit Chelsea Manning nu haar straf uit in de gevangenis. Haar verhaal is zeker de moeite waard om naar gekeken te worden!

 

Nederland, Amsterdam, 25 November 2019. Queer day doctalk about the movie XY Chelsea with director Tim Travers Hawkins during IDFA 2019. Photo: © 2019, Joke Schut / www.jokeschut.nl

Conclusie

De wijze van de weergave van emoties van Chelsea Manning maken het een prachtige documentaire omdat het getuigt van de echtheid, maar ook hoe belangrijk haar verhaal is. Het gevoel dat ze niet terecht behandeld wordt als een vrouw -of zelfs menselijk zijnde!- komt hard aan. Deze film is dus niet alleen een aanrader voor het verhaal zelf, maar ook om begrip te tonen voor Chelsea Manning: waarom zij indertijd 750.000 documenten heeft gelekt en ook waarom zij zo opstandig is tijdens en zelfs na haar gevangenisstraf. Zeker een aanrader! Een ander ding is dat het ook iets heel belangrijks laat zien. Met name wat er in het Amerikaanse leger gebeurde en wat er gebeurt als je daar tegenin gaat. Dat maakt het vanuit een historisch oogpunt een belangrijke film!

Deze documentaire ging in première tijdens de IDFA Queerday op 25 oktober 2019.

Genre: Autobiografische documentaire | Taal: Engels | Filmfestival: IDFA 2019

Met betrekking tot alle foto’s en trailerbeelden. Alle rechten voorbehouden aan de rechtmatige eigenaars. Film nog steeds verzorgd door IDFA 2019.

Klik hier om je aan te melden voor de HoFA nieuwsbrief!

Vergeet niet om Humans of Film Amsterdam te volgen op social media: Facebook | Twitter | Instagram | Tumblr | Google+ | Linkedin | De Filmkrant | PayPal

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *